Đình làng Nhân Lý

HỘI LÀNG NHÂN LÝ 2026
Nguyên cổ thời Lê tổng Phương Hạnh thuộc về huyện Mỹ Lương, phủ Quốc Oai, trấn Sơn Tây. Năm 1888, sau khi dẹp yên khởi nghĩa Cao Bá Quát, giải tán huyện Mỹ Lương, nhà Nguyễn đã nhập 6 tổng trong đó có Phương Hạnh về với 3 tổng của huyện Chương Đức để thành lập huyện Chương Mỹ thuộc tỉnh Hà Nội.
Làng Nhân Lý, tổng Phương Hạnh là vùng bán sơn địa, nằm bên bờ sông Bùi, theo mạch nguồn Tích Giang từ Ba Vì chảy về, bởi thế cùng với các làng lân cận đều thờ Tam vị đức thánh Tản làm thành hoàng, Nhân Lý phụng thờ Đệ tam Tản Viên quốc chúa Quý Minh đại vương, làng có tên Nôm là Chi, xưa kia kết chạ "anh cả em bé" với làng Hang trong xứ Mường, thuộc huyện Lương Sơn tỉnh Hoà Bình. Hằng năm vào dịp hội làng 17 tháng Giêng lại tổ chức rước giao hảo, sau nhiều thời gian gián đoạn bởi chiến tranh, lại vì đường xá xa xôi nên tục xưa đã bỏ.
Mùa xuân năm Bính Ngọ - 2026 dân thôn Nhân Lý, xã Xuân Mai, thành phố Hà Nội vui mừng mở hội ba ngày từ 15 đến 17 tháng Giêng, cung rước Quý Minh đại vương du xuân, tuần tra bản hạt. Ngày 16 thánh xuất cung, đến trưa ngài ngự tại đền, tối về ngự tại chùa; đến ngày 17 mới lại rước thánh hồi cung về lại đình làng.
Đình và chùa làng Nhân Lý đã không còn kiến trúc cổ, công trình hiện nay là được phục dựng trước những năm 1990, còn đền chỉ còn là bệ thờ đơn sơ. May mắn, đình chùa vẫn còn giữ được không gian di tích thoáng rộng, trong đình chỉ còn vài ba đôi câu đối và hoành biển làm vào thời Nguyễn.
Hội làng Nhân Lý, được phục dựng nhằm bảo tồn những giá trị di sản của vùng đất xứ Đoài, xứ Mường tiếp giao với văn hoá xứ Sơn Nam, mang đậm yếu tố Việt cổ với các trò chơi dân gian đặc sắc trong đó có môn đua thuyền trên sông Bùi.